Szwajcarskie witraże gabinetowe z XVI‒XVIII wieku, przechowywane w polskich kolekcjach publicznych i prywatnych, nie były dotąd przedmiotem szeroko zakrojonych badań naukowych. Prace prowadzone obecnie przez Zespół ds. badań witrażowych przyczynią się do lepszego poznania tej bardzo interesującej, mało znanej grupy witraży.

Kolejnym zadaniem Zespołu ds. badań witrażowych, zainicjowanym w ramach projektu flagowego, jest opracowanie nowożytnych szwajcarskich szyb gabinetowych znajdujących się w polskich zbiorach. Opracowania te zostaną w przyszłości opublikowane w internetowej bazie danych Vitrosearch, prowadzonej przez Vitrocentre w Romont – szwajcarską instytucję zajmującą się badaniami nad witrażownictwem. 

Tzw. szyby szwajcarskie, czyli niewielkie kwatery witrażowe, przeważnie montowane we wnętrzach świeckich, tworzą niezwykle liczną i zróżnicowaną grupę dzieł. Ich wyróżnikiem są motywy heraldyczne, umożliwiające identyfikację ofiarodawcy lub odbiorcy. Przedstawieniom herbów często towarzyszą motywy symboliczne, mitologiczne, religijne i rodzajowe. W czasach nowożytnych szyby te służyły reprezentacji i legitymizacji, a zarazem stały się jednym z artystycznych wyróżników Szwajcarii. Od przełomu XVIII i XIX wieku zyskały popularność jako obiekty kolekcjonerskie, trafiając również do Polski. W toku dotychczasowych badań w polskich zbiorach udało się zidentyfikować około 50 dzieł należących do tej grupy.

Opracowania naukowe przygotowują dr Tomasz Szybisty i dr Joanna Utzig.                                                                   

Herkules na rozstajnych drogach, witraż w Muzeum Karkonoskim w Jeleniej Górze, fot. Grzegorz Eliasiewicz / Corpus Vitrearum Polska